ТЕРОРОТ ВО МАЛЕШЕВСКА ОКОЛИЈА

Пехчево
Во периодот меѓу 1913—1915 година меѓу првите жртши во Малешшскиот крај се споменуваат имињата на Павле Додуков од Берово и Иван Странџата од с. Ра~ тево. Новите српоки управувачи се одлучиле да ги ликвидараат двајцата само затоа што биле организирани члвнови иа предвоената ТМОРО. Тие биле фатени од четниците на Јован Бабунски, долго биле тепани со стапови и горвни со вжештвни предмети по телото, понижувачки теглвни за рацете и нозете и на крајот уште иедотепани биле фрлвни во еден кладенец (бунар) во Пехчвво. На сличан начин четниците и жандармите се дресметале и со поранешните членови на Коимитетот за евакуација на насвлвнието од Пехчево и од блиските населвни места и тоа: Георги Косев, Иван Косвв, Никола Кујунџиски, Гале Ингилизов, Сотир Гугушов Кацароки, Тасе Михајлов, Иван Китанов, од Пехчево, Јован Рвндвв, Никола Илиев и Јован Рунтев од с. Негрвво. Иако тие биле обвинети за одржување вроки со комитите, ооседување на оружје и слично, всушност, се работело за иивно свеоно ликвидирање поради тоа што порано членувале оо Комитетот за евакуација на населвнието, а во новосоздадените услови би иможело да се члвнови на Комитетот за дезертирање на воените обврзници. Осомничените биле изложени на ѕверски измачувања, во основа затоа што не сакале да бидат Срби. Најпрво е уапсен и измачуван Тасе Михајлов, од кого иследниците барале да каже кои луѓе од Пехчево пред почетокот на I балканска војна го формирале Месниот комитет на ТМОРО, како обезбедување да не би некоја од балканоките држави поради земање на овој кадар ставила рака врз Пехчево и Околијата.
Тасе Михајлов, од кого барале список на членовите на Комитетот од Пехчвво и на соработниците во Околијата, иако тепан и измачуван до смрт, не предал ниту еден од членовите и соработниците на ова тело. Разочарани од неговото поведение, четниците и жандармите се нафрлиле жестоко врз останатите 9 затвореници. Во почетокот само ги распрашувале, а кога ќе се убеделе дека нема, ништо да признаат, ги тепале жестоко по сите делови на телото, им ги кршеле ребрата, рацете, нозете, им ја кубеле косата и ги обезличувале, а на крајот живи ги закопале под еден брег во близина на Пехчвво, на јужната страна. За ова ретко злосторство луѓето од Пехчево и Негрево дознале преку едно воено лице, кое, во разговор со девојката Фроса Сотирова (Станоава), дискретно го посочило местото на заедничката гробница на жртвите. Истовремено, за гробницата дознал и Михаил Арсов Станоев, жога овчароките кучиња по мирисот го откриле местото и почнале да ги отпретуваат труповите од плитката дупка. Кога телата биле откопани, иако од злосторството поминале 15 дена, лешовите се уште не биле распаднати, на сите им биле прегризани јазиците, а рацете им биле стиснати во тупаница и полни со коса. Познато е дека Сотир Гугушев подлегнал на повредите уште при измачувањето во затворот, Тасе Михајлов го преживеал теророт, но штом излегол од затворот се обесил, додека Никола Илиев, според сведоштвата на војникот, бил ооуден на смрт со тивко умирање.. .
Злосторниците не се задоволиле со тоа. Бо март 1915 г. жандарми, чехници и војници го опседнале Пехчево, одвлекле 4—5 помлади луѓе на присилно отслужување на воениот рок, додека сите други луѓе, средовечни мажи, старци и жени ги испозатвориле. Тогаш, од тепање биле онеспособени лицата: Ефтим Ингилизов, Данаил Ил. Секулов, Маца (Марија) Китанова, Хусеин Мулаалиев, Гаврил Каракутов, Иван Начев, Серафим Јанев, Христо Кацарски, Реџеп Барутчиев, Атанас Ангелов, Атанас Митрин, Магда Стамболиска, Маца Рендева, Паца Шејтанова, Марија Шејтанова и други. За да ги заплашат граѓаните на Пехчево
и да ги принудат да молчат, по наредба на околискиот началнвк, сите Пехчевци на возраст од 15—80 години биле затворени.
Меѓутоа, саканата цел и со тоа не била постигната. По излегувањето на луѓето од затворот, бегствата во Бугарија зеле уште пошироки размери.
с. Владимирово
Исто така во март 1915 г. на уште постравичен терор биле изложвни селаните на Владњмирово, Чифлик, Русичово, Митрашинци, Робово, Смојмирово и од останатите населени места на околијата. Во врска со крвавите и тажни мартовоки денови 1915 г. еден сведок кој, може да се каже, случајно го одминала смртта, за оваа егзекуција вели: „Во март 1915 српска војска, жандармерија и четници го опколија селото и опсадата траеше една недела. Надвор од селото никој не можеше да излезе, а ако се враќаше од било каде, го пуштаа да влезе во селото и ако беше маж, веднаш го фаќаа и го доведуваа кај другите изврзани селани. Изврзаа со дрва и ортоми околу 70—80 мажи. Дрвата и ортомите така беа наместени, што никој не можеше ниту да помисли на бегство од ова страшно менгеме. Кога ќе почнеа да не стегаат, месата на рацете, грбот и стомакот ни ги растеглуваа, а коските пукаа. Поради многу стегање, на поп Иван (Мицев — б.а.) му прсна едното око и бликна да му тече крв и бргу потоа изгасна. Со иста јачина ги стегаа: поп Иван Георгиев, Лазар Бакалов, Атанас (Наце) Деспотов, Димитар Крлански, Димитар Кушев и Ивац Стамболиев. На едни од нив им распукна стомакот, а на други им испукаа градните кошеви и тие по оваа грозотија изгаснаа. Извесно време по нив изумреа и: Димитар Новоселскц, Георги Богданов, Иван Чучев, Георги Распашков, Атанас Фичорски, Доне Кушев, син на Димитар, Петре Мазганоки, Михаил Кржев, Иван Ушев, Михаил Шушенов, Никола Деведишлиев, Иван Зрлев, Гаврил Наков, Алвкси Соколов. Околу 50—55 души бевме исто така стеѓани, газени, тепани и сите до
бивме рани. Измачуваа и две жени: попадијата Стојанка и Ефа Самарџиева. Во есента истата година пак селото се наполни војници и жандарми. И тогаш многу свет пострада. На повлекувањето одвлекоа 12 луѓе и никој од нив не се врати. Во затворите лежеа 51 човек и две жени: Стојанка и Ефа. Тогаш во Владимирово не остана човек да не е тепан, ограбуван и апсен, навредуван и слично”.
с. Смојмирово
Ова населено место се вбројува меѓу првите во Малеш по бројот на учесниците во I балканска војна. Обидите на српските власти во 1914 година да ги добијат симпатиите од селаните од Смојмирово на своја страна не успеале. Лицата кои со сила биле мобилизирани во српската војска побегнале на австроунгарска страна, а другите побегнале во Бугарија пред да им бидат врачени поканите за војска. Тоа е една од причините за теророт врз селаните меѓу 1913—1915 година. Друга причина за теророт тесно е поврзана со името на војводата Гаве Стоилов кој меѓу првите се појавил со четата во Малеш и ишотепала мноштво српски војници и жандарми. Немоќни да се справат со четниците на Гаве, српските власти, и во ова, како и во другите населени места, примениле мерки на терор. Меѓу тепаните луѓе од Смојмирово била и Ордана Н. Маркова, која го има забелелсано сето она пгго го преживеала, па вели: „Во селото дојдоа војници, жандарми и какви ли не други. Машки свет во селото речиси немаше, беа останале само стари луѓе и деца. Без да имаат срам и образ почнаа да собираат жени и да не водат во дворот на училиштето. Јана Аџиска, Јана Јованова, Пага Каракутова и Глегор Каракутов ги влечеа изврзани со ортоми. Жените лежеа и затвор и ги судеа. Глигор Каракутов беше успеал да им побегне. Нас почнаа да не тепаат кој со што може, со стап, со пушките и со разни други
предмети. Неколку жени и мажи, најарно е ако речам, ги сплескаа од ќотек, како на пршмер: Маца Мушкарска, Калопа Аџиска, Катерина Маркова, Вано Кушов, Петре Ангелинин, Вано Трошански, Ефтим Тасев, Гаве Аџиски,
Трендафил Марков, Гоге Нешов, Вано Костадинов, Коло Тасин Трошански, Аврам Предарски (избоден и убиен во планината), Тасе Самарџиев, Кхметски наместник умре од многу ќотек, Лена Мирасчиска исто така беше многу тепана и умре. Вкупно беа убиени во тоа време 6 души мажи, а 10—12 измачуваа Грците пред една година”
с. Робово
1. Димитар Стојов, убиен
2. Андон ПопДимитров „
3. Христо Ангелов „
4. Атанас Точев „
5. Георги Зафирков
6. Димитар Крмаров „
7. Георги Сивев „
8. Петре Малинов, му биле опожарени 2 куќи и 6 плевни.
с. Митрашинци
1. Иван Пуздерков, убиен
2. Ефтим Лубенов „
3. Трајан Цонкинов
4. Ефтим Продански „
5. Серафим Марков „
6. Илија Преметаров и други.
Покрај масакрираните луѓе жандармите и четниците во ова село тепале и ограбиле околу 15—20 семејства. На ѕверско измачување биле изложени: Петре Јанков, Илија Беќаров, Георги Беќаров, Иван Чеперковски, Иван Чипев, Сако Дивичин, Георги Цоков, Илија Дивичин, Цоне Лакашов, Иван Ковачки, Иван Милев, Глигор Лачов, Васил Стојчев и др.

Advertisements

Напишете коментар

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Промени )

Twitter слика

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Промени )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Промени )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Промени )

Connecting to %s


%d bloggers like this: